سرایِ فـــانــی

در حدیث آمده است که هر شب فرشته از طرفِ رب‏العالمین ندا می‏کند که‏ای فرزندان آدم و ای زندگان عالم! بدانید و آگاه باشید که شما را برای مردن آفریده‏اند، پس در این سرای فانی ذخیره بردارید و برای سرای باقی مهیّا کنید که بازگشت شما باشد و شما در این مردار دنیا چنان مشغول گشته‏اید که گویا از مرگ خبر ندارید. پس هر روز احتمال مردن شما است و چون وقت رسد و اجل درآید. هر چند آرزو کنی و امان‏طلبی، قدم از قدم برداری مهلت ندهد.

بیگانگی‌های مردم در اثر تضاد خواست ها و تمایلات و منافع آنان است. درویش که نه در فکر توانگری و نه در یاد سروری است و نه در سر هوای بلند پروازی دارد با کسی نمی‌تواند بیگانه باشد. بنا به گفته سعدی :

"آن کز توانگری و بزرگی و خواجگی بیگانه شد     به هرکه رسید آشنای اوست"

به زبانی دیگر هر که در دل از غیر حق بیگانه باشد به ظاهر با همه آشنا است، زیرا جز حق نمی‌بیند . مردم از آنجا که خود را می‌بینند با دیگران بیگانه اند و هرچه این خودبینی بیشتر باشد بیگانگی زیادتر خواهد بود. درویش به عکس از خود بیگانه است و با مردم آشنا .

پس درویش با همه آشنا است .

یا علی مدد

أَعظَمُ الجَهْلِ جَهل الاِنسان أمر نفسِه؛

 بزرگ‏ترین جهل و نادانی، جهلِ آدمی است به کار خود

و این‏که نداند که از برایِ چه کار خلق شده است و غرض از آن چیست، زیرا که هرگاه کسی جاهل به آن باشد، مشغول شود به لهو و لعب یا سعی در مهمّات و مطالب پوچ دنیوی تا این‏که أجل در رسد «و خسر الدنیا و الآخرة» برود.